Böyle bir hata meydana geldiği zaman sayfanın görüntülenmesinin durmasını engellemek için Try-Catch bloğu hazırladık. Gerçekte bu kod değişik nedenlerden dolayı değişik hata­lara neden olabilir ama öncelikle sıfıra bölme ve taşma hataları ile ilgilenmek istiyoruz.

Protected Sub Hesapla_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles Hesapla.Click 
   Dim number1, number2 As Byte 
   Dim Netice As Double 
   Try 
     number1 = Convert.ToByte(TextBox1.Text) 
     number2 = Convert.ToByte(TextBox2.Text) 
     Netice = number1 \ number2 
     TextBox3.Text = Netice.ToString() 
   Catch 
     Response.Write("Hata meydana geldi") 
     TextBox2.Focus() 
   End Try
End Sub 

Bu kodla ilgili olarak ek açıklama yapacağız: Bu koddaki Try bloğundaki satırlar işletilirken ister taşma hatası ister sıfıra bölme hatası meydana gelsin her şartta kullanıcıya Catch bloğundaki mesaj verilip tekrar ilk TextBox’ın üzerine gidilir. Konu üzerinde düşünmenizi sağlamak için bu kodun Catch bloğunu aşağıdaki gibi düzenledik. 

Catch Hata As System.Exception 
  Dim tip As Object = Hata.GetType() 
  Response.Write("Hata meydana geldi" +Chr(13) + Chr(10) + "Meydana gelen hata : " + tip.ToString()) 
  TextBox2.Focus()
End Try 

Burada yapılan şudur: Catch anahtar kelimesinin bulunduğu satırda Exception tipinde bir değişken tanımladık. Catch deyimi, Try bloğundan gönderilen nesnenin tipinin burada tanımlanan değişkenle aynı tipte olup olmadığına bakar. Gönderilen Exception nesnesi System.Exception tipinde ise Catch bloğundaki satırlar işletilir. Hata nedeniyle Try bloğundan catch bloğuna gönderilen hata nesnesi­nin tipi ister IndexOutOfRangeException olsun ister OverflowExceptionher şartta catch bloğundaki bu satırlar işletilir. Çünkü IndexOutOfRangeException ve OverflowExceptionsınıfları System.Exception sınıfından türetilmiş sınıflardır. 

Bu kodda bloğun içinde object tipinde bir değişken tanımlayıp catch bloğuna gönderilen nesnenin tipini GetType() metodu ile öğrendik. Catch bloğundaki satırların işletilmesinin nedeni sıfıra bölme iken aşağıdaki gibi bir mesaj alınır.



Gördüğünüz gibi bu sırada meydana gelen hata sıfıra bölme işlemi kaynaklı olduğu için Catch bloğuna DivideByZeroException sınıfının örneği gönderilmiş. TextBox’lardan birisine Convert sınıfının ToByte() metodu ile byte tipine dönüştürülemeyecek bilgi girip ondan sonra bu kodu işletseydik farklı gibi hata mesajı alırdık. İlk 2 TextBox’tan birisine 255’ten daha büyük bir sayı girilirse taşma hatası meydana gelir(OverflowException).

When Deyimi

Visual Basic kodu içinde Catch bloğunda meydana gelen hatalar yakalarken When deyimi ile bu hataları kategorize edebilirsiniz. Bu konuda bilgi vermek için aşağıda verilen kodu hazırladık. 

Protected Sub islem_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles islem.Click 
  Dim Number As Byte 
  Try 
     Number = Convert.ToByte(TextBox1.Text) 
  Catch hata As OverflowException 
     Response.Write("Hata meydana geldi") 
  End Try
End Sub 

Tahmin edeceğiniz gibi TextBox’a 255’ten büyük bir değer girilip bu kod işletilirse ToByte() metodunun kullanıldığı satır hataya neden olur ve Catch bloğuna OverflowException sınıfının örneği gönderilir. Buraya kadar sizin için yeni bir şey yoktur. When deyiminin nasıl kulla­nıldığını anlatmak için bu kodu aşağıdaki gibi değiştirdik. 

Protected Sub islem_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles islem.Click 
  Dim Number As Byte 
  Try 
    Number = Convert.ToByte(TextBox1.Text)
  Catch hata As OverflowException When Convert.ToInt16(TextBox1.Text)> 300 
    Response.Write("Girdiğiniz sayı çok büyük") 
  End Try
End Sub 

Tahmin edeceğiniz gibi Catch bloğundaki satırın işletilmesi veya meydana gelmesi muhte­mel olan OverflowException hatasını yakalamak için TextBox’a 300’den büyük bir sayı girilmelidir. Bu şartlarda TextBox’a 300 ile 256 arası bir değer girilirse meydana gelecek hata yaka­lanmaz ve sayfanın HTML karşılığının sunucuda hazırlanması işlemi yarım kalır. OverflowException hatasını her şartta yakalamak için bu koda ekleme yaptık. 

Protected Sub islem_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As System.EventArgs) Handles islem.Click 
  Dim Number As Byte 
  Try 
    Number = Convert.ToByte(TextBox1.Text) 
  Catch hata As OverflowException When Convert.ToInt16(TextBox1.Text)> 300 
    Response.Write("Girdiğiniz sayı çok büyük") 
  Catch hata As OverflowException 
    Response.Write("Hata meydana geldi") 
  End Try
End Sub

Hata Yakalama Sınıfları

ASP.NET sitelerinde hataları yakalarken kullanabileceğiniz çok sayıda sınıf bulunmaktadır. Yukarıda Exception, OverflowException, DivideByZeroException ve IndexOutOfRangeException sınıflarından kısaca söz edildi. Hata yakalama sınıfları­nın işlevleri biraz zor anlaşıldığı için yukarıda sözünü ettiğimiz konulardan tekrar söz edeceğiz. Öncelikle aşağıda verilen kodu incelemenizi istiyoruz. 

Protected Sub Hesapla_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles Hesapla.Click 
  Dim Number, Number2 As Byte 
  Dim Netice As Double 
  Try 
    Number1 = Convert.ToByte(TextBox1.Text) 
    Number2 = Convert.ToByte(TextBox2.Text)
    Netice = Number1 \ Number2 
    TextBox3.Text = Netice.ToString() 
  Catch Hata As System.Exception 
    Response.Write("Hata meydana geldi" + Chr(13) + Chr(10) + Hata.ToString()) 
    TextBox2.Focus() 
  End Try
End Sub 

2. TextBox’a sıfır(0) girilip bu kod işletilirse sıfıra bölme hatası meydana gelir(yani Catch bloğuna DivideByZeroException nesnesi gönderilir) ve meydana gelen hata ile ilgili olarak sayfaya hata mesajı yazılır. 

Bu kodda yukarıdaki sayfalarda verilen örneklerden farklı olarak “Hata” adını verdiğimiz bir nesne var. Bildiğiniz gibi nesneleri New anahtar kelimesini kullanıp ilgili sınıfın yapıcı metodundan yararlanarak hazırlanıyorduk. Ancak burada “Hata” adını verdiğimiz System’deki Exception tipindeki nesne otomatik olarak hazırlandı. Bu kodda Catch bloğuna DivideByZeroException nesnesi gönderilmesine ve Catch deyiminin olduğu satırda Exception tipinde değişken tanımlanmasına rağmen hata yakalandı. 

Nasıl ki Object tipindeki değişkenlere istenen tipteki bilgiler aktarılabiliniyorsa bütün hata sınıflarının türetildiği Exception sınıfı tipindeki değişkene istenen hata sınıfının örneği aktarılabilinmektedir. Try bloğundan Catch bloğuna gönderilen DivideByZeroException nesnesi hatasızca dönüştürülüp System.Exception tipindeki değişkene aktarılabildiği için hata yaka­lanıp Catch bloğundaki satırlar işletilebilmektedir. 

Bu sırada sıfıra bölme dışında başka bir hata meydana gelirse ekrana getirilen hata mesajı farklı olur. Sayfa sunucudan talep edilip TextBox’lardan birisine 255’ten büyük bir değer yazılıp bu kod işletilmiş olsaydı aşağıdaki gibi hata mesajı sayfaya yazılırdı.



Şimdi yukarıda verilen kodun Try bloğunda değişiklik yapıp sıfıra bölme hatası meydana geldiğinde başka mesaj, TextBox’a byte tipindeki değişkene sığamayacak büyüklükte bir değer girildi­ğinde sayfaya başka bir mesajın yazılmasını sağlayacağız. 

Protected Sub Hesapla_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles Hesapla.Click 
   Dim Number1, Number2 As Byte 
   Dim Netice As Double 
   Try 
     Number1 = Convert.ToByte(TextBox1.Text) 
     Number2 = Convert.ToByte(TextBox2.Text) 
     Netice = Number1 \ Number2 
     TextBox3.Text = Netice.ToString() 
   Catch Hata As System.DivideByZeroException 
     Response.Write("Sıfıra bölme hatası meydana geldi") 
     TextBox2.Focus() 
   Catch Hata As System.OverflowException 
     Response.Write("Büyük sayı girdiniz") 
     TextBox2.Focus() 
   End Try
End Sub 

Bu kodu dikkatle incelerseniz Try bloğundan sonra birden fazla Catch bloğunun olduğunu görürsünüz. Hazırladığımız kodun Catch bloklarını bu şekilde değiştirip TextBox’ların birisine karaktersel bilgi girip bu kodu işletirsek meydana gelecek hata yakalanamaz ve sayfanın HTML karşılığı hazırlanmaz. Çünkü TextBox’a karaktersel bilgi girilip bu kod işletilirse Convert sınıfının ToByte() metodunun kullanıldığı satırlar hataya neden olur. 

Number1 = Convert.ToByte(TextBox1.Text)
Number2 = Convert.ToByte(TextBox2.Text) 

Convert sınıfının bu metodu ile string bilgiler byte tipine dönüştürülmeye çalışılırken meydana gelecek hataları yakalamak istiyorsanız 3. bir Catch bloğu hazırlayabilirsiniz. Convert sınıfının herhangi bir metodu ile dönüştürme yapılırken hata meydana geldiğinde Catch bloğuna FormatException sınıfının örneği gönderilmektedir. 

Aşağıdaki gibi 3 catch bloğu hazırlayıp hem ilk TextBox’a byte tipindeki değişkene aktarıla­mayacak büyüklükte bir sayı girip hem de 2. TextBox’a 0 yazıp sıfıra bölme hatası­nın meydana gelmesini sağlarsanız ilk TextBox’ın içeriği byte değişkene aktarılırken hata meydana geleceği için Catch bloğuna OverflowException nesnesi gönderilir ve 2. Catch bloğu işletilir. 

Catch Hata As System.DivideByZeroException 
  Response.Write("Sıfıra bölme hatası meydana geldi")
Catch Hata As System.OverflowException 
  Response.Write("Büyük sayı girdiniz")
Catch Hata As System.FormatException 
  Response.Write("Yanlış türde bilgi girdiniz")
End Try 

InvalidCastException ve NullReferenceException Sınıfı

Değişik tipteki bilgileri başka bir tipe dönüştür­mek mümkündür. DirectCast veTryCast operatörle­rin­den yararlanıp tip dönüşümleri yapılabilmektedir. Tip dönüştürme işlemleri sırasında sorun olduğunda InvalidCastException hatası meydana gelmektedir. InvalidCastException sınıfını anlatmak için aşağıda verilen kodu hazırladık. 

Dim Nesne As Object = 2008
Try 
  Dim Yil As Integer 
  Yil = DirectCast(Nesne, Integer) 
  Me.Title = Yil.ToString()
Catch Hata As System.InvalidCastException 
  Response.Write("Dönüştürme hatası meydana geldi")
End Try 

Bu kodda “Nesne” adını verdiğimiz object tipindeki değişkenin içeriği rakamlardan meydana geldiği için Unboxing işlemi yapılıp sorunsuz bir şekilde integer tipindeki değiş­kene aktarılır. Object tipindeki değişkenin içeriği integer tipindeki değişkene aktarılırken Unboxing işlemi başarısız olsaydı InvalidCastException hatası ile karşılaşılırdı. Örneğin burada “Nesne” adını verdiğimiz Object tipindeki değişken Integer değişkenlerin kapasite­lerini aşan büyüklükte bir sayı aktarsaydık Catch bloğuna InvalidCastException tipinde bir nesne gönderilirdi. 

Nothingyapılmış bir nesnenin özelliklerini kullanmak isterseniz NullReferenceException hatası ile karşılaşılır. Bu hata ile nasıl karşılaşıldığını göstermek için bir Bitmap nesnesi hazırlayıp Nothing yaptıktan sonra Width ve Height özelliklerini kullanmayı denedik. 

Dim Resim As System.Drawing.Bitmap
Dim dosya As String = Server.MapPath("jazz.jpg")
Try 
  Resim = New System.Drawing.Bitmap(dosya) 
  Resim = Nothing 
  Dim i As Integer = Resim.Width 
  Dim j As Integer = Resim.Height
Catch Hata As NullReferenceException 
  Response.Write("Nesne Nothing yapılmış")
End Try 

Throw Deyimi İle Exception Nesnesi Hazırlamak 

Şimdiye kadar anlatılanlardan çıkarmış olabileceğiniz gibi herhangi bir nedenden dolayı bir metot dahilinde hata meydana geldiğinde karşılaşılan hataya uygun olarak ilgili hata sınıfının örneği hazırlanıp gönderilmektedir. Bizim yaptığı­mız, fırlatılan nesnenin hangi sınıfın örneği olduğunu öğrenip ona göre kullanıcıya mesaj verip tedbir almaktı. Burada asıl vurgulamak istediğimiz konu, sistem bir exception fırlat­tığında bu Exception’a kaynaklık edecek sınıfı kendisinin seçtiğidir. 

Şimdi Throw deyiminden yararlanıp kendimiz bir Exception nesnesi hazırlayıp Catch bloğuna göndereceğiz. Bu amaçla kullanıcıdan gün, ay ve yıl bilgilerini isteyip bunları birleştirip tarih bilgisi elde edece­ğiz. Bu amaçla sayfaya 4 TextBox yerleştirip aşağıda verilen kodu hazırladık. 

Protected Sub Birleştir_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles Birleştir.Click 
  Dim Tarih As DateTime 
  Dim gun As Integer = Convert.ToInt16(TextBox1.Text) 
  Dim ay As Integer = Convert.ToInt16(TextBox2.Text) 
  Dim yil As Integer = Convert.ToInt16(TextBox3.Text) 
  Tarih = DateSerial(yil, ay, gun) 
  TextBox4.Text = Tarih.ToShortDateString()
End Sub 

Kullanıcı TextBox’lara uygun değerler girdiğinde bu kod sorunsuz çalışır. Ancak gün bilgisi olarak 31’den, ay bilgisi olarak 12’den büyük bir değer girdiğinde gün, ay ve yıl bilgileri birleştirilip tarih elde edilmek istendiğinde hata meydana gelir. 

Yanlış bilgi girişinden dolayı sayfadaki kırılmayı önlemek için yukarıda yapıldığı gibi Try-Catch bloğu hazırlayabilir veya kullanıcının girdiği bilgileri DateSerial() metoduna parametre olarak vermeden önce kontrol edebilirsiniz. Pratik değeri olmasa bile aşağıda verilen kod hatasız çalışır ve DateSerial() metoduna parametre olarak verilecek ay ve gün bilgilerinin yanlış olması engellenir. 

Protected Sub Birleştir_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles Birleştir.Click 
  Dim Tarih As DateTime 
  Dim gun As Integer = Convert.ToInt16(TextBox1.Text) 
  Dim ay As Integer = Convert.ToInt16(TextBox2.Text) 
  Dim yil As Integer = Convert.ToInt16(TextBox3.Text) 
  If gun > 31 Or ay > 12 Then 
    Try 
       Throw New OverflowException("Yanlış bilgi girdiniz") 
     Catch Hata As Exception 
       Response.Write(Hata.Message) 
       TextBox1.Focus() 
     End Try 
  End If 
  Tarih = DateSerial(yil, ay, gun) 
  TextBox4.Text = Tarih.ToShortDateString()
End Sub 

Kullanıcı ay veya gün bilgilerinde sınırı aştığında catch bloğu işletilir. try bloğunda şimdiye kadar yapılanlardan farklı olarak throw deyimi ile OverflowException nesnesi hazırlan­maktadır. Burada throw deyimi ile Exception nesnesi hazırlandığı için sıra catch bloğunu işletmeye gelir. 

Catch bloğunda ise kullanıcıya mesaj verildikten sonra imleç ilk TextBox’a alınıp kullanı­cıya girdiği bilgileri düzeltme şansı verilir. Throw deyimi ile OverflowException nesnesi yerine başka bir Exception nesnesi hazırlayabilirdik. Hemen hatırlatmak gerekirse, throw deyimi ilgili exception sınıfının örneğini alma işlemi daha çok kendi özel hata sınıflarını hazırlayan programcılar gerek duymaktadır. 

Finally Bloğu

Bazen herhangi bir nedenden dolayı yarı yolda vazgeçilen bir işlemden dolayı geride bazı kalıntılar kalır. Bu gibi durumlar kaynak israfına neden olur. Bu konuda bilgi vermek için aşağıda verilen sayfayı hazırladık.



Bu sayfadaki “Kaydet” başlıklı düğme için aşağıda verilen kodu hazırladık. Bu sayfa görüntülenip TextBox’lara uygun bilgi girildiği sürece bu kod hatasız çalışır ve metodun sonunda Stream kapatıldığı için text dosyası serbest bırakılır. Dolayısıyla başka bir ziyaretçi bu sayfa aracılığıyla dosyaya bilgi yazabilir. 

Protected Sub Kaydet_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles Kaydet.Click 
  Dim akis As System.IO.FileStream 
  akis=New System.IO.FileStream(Server.MapPath("dosya.txt"), IO.FileMode.Append) 
  Dim yazici As System.IO.StreamWriter 
  yazici = New System.IO.StreamWriter(akis) 
  Dim sira_no As Integer = Convert.ToInt16(TextBox1.Text) 
  Dim Tarih As DateTime = Convert.ToDateTime(TextBox2.Text) 
  Dim aciklama As String = TextBox3.Text 
  yazici.WriteLine(sira_no.ToString()) 
  yazici.WriteLine(Tarih.ToString()) 
  yazici.WriteLine(aciklama) 
  yazici.Close() 
  akis.Close()
End Sub 

Ancak kullanıcı TextBox’lara uygun olmayan yani Integer ve DateTime tipine dönüştü­rülmeyecek bilgi girerse hata meydana gelir. Hata meydana geldiğinde sayfanın görüntü­lenmesine devam edilmesi için bu kodu aşağıda gibi düzenledik. 

Protected Sub Kaydet_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles Kaydet.Click 
  Dim akis As System.IO.FileStream 
  akis = New System.IO.FileStream(Server.MapPath(|
"dosya.txt"), IO.FileMode.Append) 
  Dim yazici As System.IO.StreamWriter 
  yazici = New System.IO.StreamWriter(akis) 
  Try 
    Dim sira_no As Integer = Convert.ToInt16(TextBox1.Text) 
    Dim Tarih As DateTime = Convert.ToDateTime(TextBox2.Text) 
    Dim aciklama As String = TextBox3.Text 
    yazici.WriteLine(sira_no.ToString()) 
    yazici.WriteLine(Tarih.ToString()) 
    yazici.WriteLine(aciklama) 
    yazici.Close() 
    akis.Close() 
  Catch 
    Response.Write("Hatalı bilgi girdiğiniz") 
  End Try
End Sub 

Kullanıcı uygun olmayan bilgi girerse catch bloğundaki satır işletilir ve kullanıcıya bu konuda bilgi verilir. Ancak bu durumda “yazici” ve “akis” adını verdiğimiz stream nesneleri ilgili text dosyasını tutmaya devam ederler. Çünkü bu stream nesnelerini kapatan satırları try bloğuna yazmıştık. 

Hata meydana gelsin veya gelmesin mutlaka işletilmesini istediğiniz satırlar varsa bu satırları Finally bloğuna yazmalısınız. Finally bloğunun nasıl kullanıldığını anlatmak için yukarıda verilen kodu aşağıdaki gibi değiştirdik. 

Protected Sub Kaydet_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles Kaydet.Click 
   Dim akis As System.IO.FileStream 
   akis=New System.IO.FileStream(Server.MapPath("dosya.txt"), IO.FileMode.Append) 
   Dim yazici As System.IO.StreamWriter 
   yazici = New System.IO.StreamWriter(akis) 
   Try 
      Dim sira_no As Integer = Convert.ToInt16(TextBox1.Text) 
      Dim Tarih As DateTime = Convert.ToDateTime(TextBox2.Text) 
      Dim aciklama As String = TextBox3.Text 
      yazici.WriteLine(sira_no.ToString()) 
      yazici.WriteLine(Tarih.ToString()) 
      yazici.WriteLine(aciklama) 
   Catch 
      Response.Write("Hatalı bilgi girdiğiniz") 
   Finally 
     yazici.Close() 
     akis.Close() 
  End Try
End Sub 

Gerek duyarsanız birden fazla Catch bloğu ve/veya iç-içe Try-Catch bloğu hazırlayabilirsi­niz. Söz konusu hatanın birden fazla nedenden kaynaklanması ihtimali varsa try bloğu için birden fazla catch hazırlanabilir.

Entegre Hata Ayıklayıcısı ve Exception Sınıfları 

Çok kullanılan hata yakalama sınıflarından biraz söz ettikten sonra mevcut hata sınıflarıyla entegre hata ayıklayıcının ilişkisinden söz edeceğiz. Bu amaçla Visual Studio'nun Debug menü­sünden komut verip ekrana Exceptions diyalog kutusunu getirdik.



Bu diyalog kutusunda Visual Studio ile hazırlanan web uygulamaları dahilinde yararlana­bileceğiniz Exception sınıflarıyla, entegre hata ayıklayıcısı arasındaki ilişki ayarlanmaktadır. Bu konuda bilgi vermek için sayfaya bir TextBox ve düğme yerleştirip düğmenin Click olayı için aşağıda verilen kodu hazırladık. 

Private Sub islem_Click(ByVal sender As System.Object, ByVal e As System.EventArgs) Handles islem.Click 
   Dim number As Byte 
   Try 
     number = Convert.ToByte(TextBox1.Text) 
   Catch hata As OverflowException 
     Response.Write("Hata meydana geldi") 
   End Try
End Sub 

Tahmin edeceğiniz gibi Start Debugging komutu verilip sayfa sunucudan talep edilip TextBox’a 255’ten büyük bir sayı girilmesi halinde hata meydana gelir. Bu hatadan dolayı OverflowException tipinde nesne hazırlanıp catch bloğuna gönderilir. 

Şimdi öyle bir ayarlama yapacağız ki site Start Debbuging komutu verilip Visual Studio ile gelen web server ile test edilirken Catch bloğundaki satırların işletilmesi yerine uygulama­nın çalışmasının kırılmasını sağlayacağız. Bu amaçla Exceptions diyalog kutusunda önce Common Language Runtime Exceptions adlı exception sınıfı grubuna ait namespace’lerin listelenme­sini sağladık. Ardından System adlı namespace’te yer alan OverflowException hata sınıfını bulduk.



Verilen ekran görüntüsünde tespit edebileceğiniz gibi bu hata sınıfı için Thrown özelliği pasif iken User-unchandled özelliği aktif durumdadır. Başka bir deyişle kodun herhangi bir yerinde meydana gelebilecek ve OverflowException sınıfının örneğinin fırlatılmasına neden olacak hata yakalanmazsa sayfanın sunucuda hazırlanıp istemciye gönderilmesi işlemi tamamlanmaz.

Yukarıda verilen kodda TextBox’a 255’ten büyük bir değer girilirse, dolayısıyla byte değiş­kene 255’ten büyük bir sayı aktarılmak istenirse meydana gelebilecek hata yakalandığı için sayfanın render edilmesi işlemi yarım kalmaz. Başka bir deyişle mevcut ayarlarda Byte tipindeki değişkene 255’ten büyük bir değer aktarılmak istenirse ve OverflowException hatasını yakalayan bir Catch bloğu yoksa talep edilen veya PostBack olan sayfa istemciye gönderilmez. Benzer şekilde .NET Framework ile gelen sınıfla­rın hemen hepsi için User-unhanded sütunundaki onay kutusu seçili durumda olduğu için yakalanmayan bütün hatalar Debug modda uygulamanın kırılmasına neden olurlar. 

Bu diyalog kutusunda System’de yer alan OverflowException sınıfının User-unchandled özelliği aktif durumda iken ayrıca Thrown sütunundaki onay kutusunu aktif duruma getir­dikten sonra OK düğmesi ile bu diyalog kutusunu kapattık. Ardından yukarıda verilen kodu aşağıdaki gibi düzenledik. 

Private Sub islem_Click(ByVal sender As System.Object, ByVal e As System.EventArgs) Handles islem.Click 
  Dim number As Byte 
  Try 
    number = Convert.ToByte(TextBox1.Text) 
    If number = 100 Then 
      Throw New OverflowException 
    End If 
  Catch hata As OverflowException 
    Response.Write("Hata meydana geldi veya 100 girdiniz") 
  End Try
End Sub

Önce bu kodu biraz yorumlayalım: TextBox’a 255’ten büyük bir değer girilip bu kod işleti­lirse ToByte() metodunun kullanıldığı satır hataya neden olur ve Catch bloğuna OverflowException sınıfının örneği gönderilir. TextBox’a 100 sayısı girilip bu kod işletildi­ğinde ise Try bloğundaki karşılaştırma True olacağı için Catch bloğuna yine OverflowException sınıfının örneği gönderilir. 

Tekrar etmek gerekirse ister TextBox’a 100 ister 255’ten büyük bir sayı yazılsın OverflowException sınıfının örneği Catch bloğuna fırlatılır. Bu şartlarda yani Exceptions diyalog kutusunda OverflowException sınıfının Thrown özelliği seçili durumda iken site Start Debugging komutu ile test edildiğinde TextBox’a ister 100 girilsin ister 255’ten büyük sayı uygulamanın çalışması kırılır. Çünkü Exceptions diyalog kutusunda yaptığımız ayarla­manın anlamı şudur: Her ne nedenden olursa olsun ister direk Throw deyimi kullanılsın ister yapılmak istenen işlem sonucu OverflowException hatası üretilirse ilgili sayfanın HTML kodunun hazırlanıp istemciye gönderilmesi işlemi yarıda kalır. Tabi siteyi yayınlayıp başka bir bilgisayarda test ederseniz TextBox’a ister 255’ten büyük sayı girilsin ister 100 girilsin Catch bloğundaki satırlar işletilir ve uygulamanın çalışması kırılmaz. 

Sayfa Seviyesinde Hata Yakalamak 

Bu bölümde şimdiye kadar Page sınıfının mirasçısı sayfalarda ve kendi yazacağınız class’larda metotlar dahilinde meydana gelmesi muhtemel hataları nasıl yakalayabileceği­nizden söz ettik. Şimdi gelelim sayfa bazında hataların nasıl yakalandığını anlatmaya. ASP.NET sitesini hazırlayan programcı sayfa ve sınıflarda hazırladığı metotlarda meydana gelmesi muhtemel hataları öngörüp her metot için hata yakalama konusunda tedbir almış olsa bile bazı öngörülemeyen hatalar olabilir. 

Bu konuda bilgi vermek için yukarıdaki sayfalarda sözünü ettiğimiz sıfıra bölme hatasından tekrar söz edeceğiz. Her ne kadar sıfıra bölme hatasından söz etme hakkı(!) yerli bir yazara ait olsa bile bu yasağı burada bir süreliğine deleceğiz. 

Protected Sub hesapla_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles hesapla.Click 
  Dim Number, Number2 As Byte 
  Dim Netice As Double 
  Number1 = Convert.ToByte(TextBox1.Text) 
  Number2 = Convert.ToByte(TextBox2.Text) 
  Netice = Number1 \ Number2 
  TextBox3.Text = Netice.ToString()
End Sub 

Bu metotta meydana gelmesi muhtemel hatalardan birisi olan sıfıra bölme hatasını metot dahilinde Try-Catch bloğuyla yakalamadığımız için bu kod işletilmek üzere sayfa PostBack edildiğinde sayfanın HTML karşılığı hazırlanmaz. Bu hatanın önüne nasıl geçildiğinden söz etmek için hataya neden olan metodun bulunduğu sayfanın(yani Page sınıfının mirasçısı sınıf) Error olayını temsil edecek metodu aşağıdaki gibi düzenledik. Bu metotta text dosya­sına hata meydana geldiği bilgisi yazılmaktadır. Başka bir deyişle karşılaşılan hata log’lanmaktadır. Kod uzamasın diye text dosyasına meydana gelen hatayla ilgili açıklayıcı bilgi yazmadık. 

Protected Sub Page_Error(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles Me.Error 
  Dim akis As System.IO.FileStream 
  akis=New System.IO.FileStream(Server.MapPath("hatalar.txt"), IO.FileMode.Append) 
  Dim yazici As System.IO.StreamWriter 
  yazici = New System.IO.StreamWriter(akis) 
  Dim Tarih As DateTime = Now 
  yazici.WriteLine(Tarih.ToString()) 
  yazici.WriteLine("Hata meydana geldi") 
  yazici.Close()
End Sub 

Her ne kadar bu metoda Page_Error() adını vermiş olsak bile sizler istediğiniz adı verebilir­siniz. İleriki günlerde bu kitap yayınlandığında programcılık kitapları yazan birisi “Page_Error” metodunu kullanmayı ilk ben akıl ettim, dolayısıyla çalıntı yapılmıştır diye bizi suçlamasını engellemek için bu metoda bir de aşağıdaki gibi farklı bir ad verdik. 

Protected Sub Hatalarimla_Sev_Beni(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles Me.Error 
  Dim akis As System.IO.FileStream 
  akis=New System.IO.FileStream(Server.MapPath("hatalar.txt"), IO.FileMode.Append) 
  Dim yazici As System.IO.StreamWriter 
  yazici = New System.IO.StreamWriter(akis) 
  Dim Tarih As DateTime = Now 
  yazici.WriteLine(Tarih.ToString()) 
  yazici.WriteLine("Hata meydana geldi") 
  yazici.Close()
End Sub 

Bu metoda ait ilk satırda Handles deyimi ile metodun hangi nesnenin hangi olayını temsil ettiği işaret edildiği için metoda verilen adın önemi yoktur. Ancak Error olayını temsilen hazırlanan metodun Object ve EventArgs tipinde iki parametreye sahip olması ve geriye bilgi göndermemesi yani Sub tipi metot olması şarttır.

Üzerinde çalıştığınız sayfanın olaylarını temsil edecek metotlar hazırlarken kod penceresin­deki Class Name liste kutusunda Page Events seçili iken Method Name liste kutusunda ilgilendiğiniz olayı seçerseniz Visual Studio’nun sizin için metodu hazırlayacağını biliyorsu­nuz.



Yukarıda verilen yani sayfanın Error olayını temsil eden metot, sayfa dahilinde programcı tarafından hazırlanan metotlarda yakalanmayan herhangi bir hata meydana geldiğinde işletilir. Örnek olması için sayfanın Error olayını temsilen hazırladığımız bu metotta StreamWriter sınıfıyla text dosyasına mesaj yazıldıktan klasik hata sayfası ekrana getirilir. Sayfa entegre hata ayıklayıcının eşliğinde test ediliyorsa Error olayını temsil eden bu metot işletildikten sonra sayfanın görüntülenmesi işlemi yarım kalır ve hataya neden satır işaret edilir.

Bu şartlarda yani sayfanın Error olayını temsil eden böyle bir metot varken, sayfa yayınla­nıp herhangi bir istemciden görüntülenirse neler olur ona bakmak gerekir. Bu sırada bu sayfa dahilinde bir hata meydana gelir ve bu hata ilgili metot dahilinde yakalanmazsa Error olayı meydana gelir. Bu sınıfın yani sayfanın bu olayla ilgili mevcut Page_Error() metodu işletilip text dosyasına hatayla ilgili bilgi yazılır. Devamında yine ekrana klasik hata raporu getirilir ki bu raporda kullanıcı için anlaşılır özel bilgi yoktur. Konunun diğer ayrıntılarını ortaya çıkarmak için yukarıda verilen Page_Error() adlı metotta bazı değişiklikler yaptık. 

Protected Sub Page_Error(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles Me.Error 
 Dim akis As System.IO.FileStream 
 akis=New System.IO.FileStream(Server.MapPath("hatalar.txt"), IO.FileMode.Append) 
 Dim yazici As System.IO.StreamWriter 
 yazici = New System.IO.StreamWriter(akis) 
 Dim son_hata As System.Exception 
 son_hata = Server.GetLastError() 
 Dim Tarih As DateTime = Now 
 yazici.WriteLine(Tarih.ToString()) 
 yazici.WriteLine(son_hata.ToString()) 
 yazici.Close()
End Sub 

Metoda sonradan eklediğimiz 2 satırda önce Exception tipinde bir değişken tanımladık. Devamında HttpServerUtility sınıfının örneği olan Server nesnesinin GetLastError() metoduyla web sitesiyle ilgili olarak meydana gelen son hatadan dolayı hazırlanan Exception nesnesini bu değişkene aktardık. En son olarak bu nesnenin içeriğini text dosya­sına yazdık. Aşağıda verilen ekran görüntüsü sayfada sıfıra bölme hatasının meydana gel­mesini sağlayıp Page_Error() metodunun işletilmesine neden olduktan sonra aldık.



Tabi burada yapıldığı gibi meydana gelen en son hatayla ilgili bilgilerin tümü yerine Message özelliğinin içeriğiyle ilgilenebilirdik. Sayfanın Error olayını temsil eden metodun bu şekilde düzenlenmesinin kullanıcıya bir yararı yoktur. Çünkü burada meydana gelen hata loglanmakla yani hatayla ilgili bilgiler text dosyasına yazılmakla birlikte kullanıcı yine klasik hata mesajıyla karşılaşmaktadır. 

Meydana gelen hatayla ilgili bilgileri sayfaya yazıp kullanıcıya bilgi vermek istiyorsanız meydana gelen en son hatayı HttpServerUtility tipindeki Server nesnesinin ClearError() metoduyla silmeniz gerekir. Bu metodu nasıl kullandığımızı aşağıda görebilirsiniz. 

Protected Sub Page_Error(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles Me.Error 
  Dim son_hata As System.Exception 
  son_hata = Server.GetLastError() 
  Server.ClearError() 
  Response.Write("Hata meydana geldi" + "<br/>") 
  Response.Write("Meydana gelen hata :" + son_hata.Message)
End Sub 

Kodu kısaltmak için meydana gelen hatayla ilgili olarak text dosyasına bilgi yazan satırları kaldırdık. Bu kodda GetLastError() metoduyla meydana gelen en son hata nesnesini elde ettikten sonra ClearError() metoduyla bu hatanın Server nesnesinden silinmesini sağladık. Hata ClearError() metoduyla silindikten sonra tarayıcı penceresine klasik hata sayfası gelmez. Aşağıda verilen ekran görüntüsü sıfıra bölme hatasının meydana gelmesini sağlanıp Page_Error() adlı metot işletildikten sonra alındı.



Programcılar genellikle Page_Error() metodunda yakaladıkları hatanın etkisini ortadan kaldırırken özel bir hata sayfası hazırlıyorlar. Bu düşünceyle sitede “hata.aspx” adında kısıtlı özelliklere sahip bir sayfa hazırlayıp bu sayfanın Load olayını temsil eden metodu aşağıdaki gibi düzenledik.



Şimdi öyle bir ayarlama yapmalıyız ki ana sayfasındaki metotlar dahilinde yakalanmayan herhangi bir hata meydana geldiğinde “hata.aspx” adını verdiğimiz sayfa görüntülensin. Bu ayarlama yukarıda verilen Page_Error() metodunda yapılabilir. Bu düşünceyle sitenin ana sayfasının bu metodunu aşağıdaki gibi düzenledik. Hataya neden olan kodları kısaltmak için hata fırlatma işlemini Throw deyimiyle yaptık. 

Partial Class _Default 
    Inherits System.Web.UI.Page 
 Protected Sub islem_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles islem.Click 
  Throw New DivideByZeroException() 
 End Sub 

 Protected Sub Page_Error(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles Me.Error 
    Response.Redirect("hata.aspx") 
 End Sub
End Class 

Bu şartlarda sitenin ana sayfasındaki “islem” adlı düğme tıklandığında Throw deyimiyle yani anahtar kelimesiyle DivideByZeroException sınıfının örneği alınıp ortama fırlatılır. Bu hatayı yakalayan bir catch bloğu olmadığına göre sitenin ana sayfasıyla ilgili olarak Error olayı meydana gelir. Bu sırada Error olayını temsil eden metot olduğu için işletilir. Bu metotta yani Error olayını temsil eden metotta Response nesnesinin Redirect() metoduyla “hata.aspx” adını verdiğimiz sayfaya geçildiği için sitenin ana sayfası görüntülenip bu sayfa­daki “islem” düğmesi tıklanırsa aşağıdaki gibi bir sonuç alınır. Aşağıda verilen ekran görün­tüsü alındığı sırada “hata.aspx” adını verdiğimiz sayfa görüntüleniyordu.



Şimdi “hata.aspx” adını verdiğimiz bu sayfanın Load olayını temsil eden metodu geliştirip sitenin ana sayfasında meydana gelen hata hakkında kullanıcıya bilgi vermeyi deneyeceğiz. Tekrar etmek gerekirse; yukarıda sitenin ana sayfasında sayfanın Error olayıyla ilgili Page_Error() metodunda Redirect() metoduyla “hata.aspx” adını verdiğimiz sayfayı talep ettik. Bu durumda hata.aspx sayfasında bir önceki sayfada karşılaşılan hatayla ilgili bilgi artık yoktur. Bu nedenle kullanıcıya sunulmak istenen bilgiler bir şekilde burada “hata.aspx” adını verdiğimiz sayfaya ulaştırılmalıdır. Bu amaçla ana sayfanın yukarıda verdiğimiz Error_Page() metodunu aşağıdaki gibi düzenledik. 

Partial Class _Default 
   Inherits System.Web.UI.Page 
  Protected Sub islem_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles hesapla.Click 
    Throw New DivideByZeroException() 
  End Sub 

  Protected Sub Page_Error(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles Me.Error 
    Dim hata_nesnesi As New Exception() 
    hata_nesnesi = Server.GetLastError() 
    Dim orijinal_mesaj As String 
    orijinal_mesaj = hata_nesnesi.Message 
    Response.Redirect("hata.aspx?mesaj=" + orijinal_mesaj)  
 End Sub
End Class 

Page_Error() metodunun bu yeni halinde kullanıcıya verilmek istenen bilgiyi yani ana sayfaya karşılaşılan hatanın orijinal mesajını “hata.aspx” adlı sayfaya QueryString’le gönderdik. Ortama fırlatılan hatanın yakalandığı metodu bu şekilde düzenledikten sonra kullanıcıya bilgi verilen “hata.aspx” adlı sayfanın Load olayıyla ilgili metodu aşağıdaki gibi düzenledik. Tabi sizler içinde bulunulan şartlara göre kullanıcıyı yönlendiren ve ayrıntılı bilgi veren bir sayfa hazırlayabilirsiniz. 

Partial Class hata 
  Inherits System.Web.UI.Page 
  Protected Sub Page_Load(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles Me.Load 
    Response.Write("Hata meydana geldi" + "<br>") 
    Response.Write(Request.QueryString("mesaj")) 
  End Sub
End Class 

Hata Yakalama Noktalarının Öncelik Sıraları 

Konunun kolay kavranmasını sağlamak için yukarıda sayfa seviyesinde yapılan hata yaka­lamayla ilgili olarak anlatılanları özetleyeceğiz. Ancak bu kez hazırlayacağımız sayfayı IIS’ten yararlanarak test edeceğiz. Bu sayede hata yakalama noktalarının öncelik sıralarını net olarak görmüş olacağız. Bu amaçla yeni bir site hazırlayıp ana sayfasına Button nesnesi yerleştirip bu button nesnesinin Click olayını temsilen aşağıdaki gibi bir metot hazırladık. 

Protected Sub islem_Click(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles islem.Click 
  Throw New DivideByZeroException()
End Sub 

Bu metotta Throw anahtar kelimesiyle DivideByZeroException nesnesi hazırlanıp ortama fırlatılmaktadır. Bu metodu hazırladıktan sonra Visual Studio’nun Build menüsünden komut verip aşağıda verilen Publish Web Site diyalog kutusunu ekrana getirdik.



Bu diyalog kutusundan yararlanarak üzerinde çalıştığımız siteyi kullandığımız bilgisayarda “\InetPub\wwwroot” klasörüne aktardık. Başka bir deyişle sadece ana sayfasına bir Button nesnesi yerleştirdiğimiz sitenin IIS’in nazarında Default Web Site olarak değerlendirilme­sini sağladık. Bu web sitesini hazırlayıp yayınladığımız bilgisayarın adı SERVER’dı. Siteyi yayınlama işleminden sonra başka bir bilgisayarın başına geçilip bu sırada sunucu görevi yapan IIS’ten bu sitenin ana sayfası talep edilip sayfadaki düğme tıklandığında aşağıdaki gibi bir hata sayfası ile karşılaşılır.



Hata yakalama konusunu özetlemek amacıyla hazırladığımız bu web sitesinin ana sayfasındaki düğme tıklandığında ortama sıfıra bölme hatası fırlatılıp sunucunun browser penceresine bu sayfayı göndermesi sağlanmaktadır. Bu hata sayfası IIS ile birlikte gelen standart sayfa­lardan birisidir. Bu sayfada kullanıcıya karşılaştığı hata hakkında açıklayıcı bilgi verilme­mektedir. Throw deyimi ile sıfıra bölme hatasını meydana getirmek yerine olmayan bir sayfaya gitmek istemiş olsaydık sunucu başka bir hata sayfasını istemciye gönderirdi.

Bu hatayı yani Throw deyimi ile ürettiğimiz hatayı try-catch blokları ile yakalamadığımız için öncelikle sayfanın Error olayını temsil eden bir metodunun olup olmadığı araştırılır. Bu sayfayla ilgili olarak Error olayı meydana geldiğinde işletilecek bir metot henüz olmadığı için bu kez Application nesnesinin Error olayıyla ilgili bir metodun olup olmadığı araştırı­lır. Üzerinde çalıştığımız sitede Application_Error adında ve uygulamanın Error olayını temsil eden bir metot henüz olmadığı için son çare olarak IIS ile gelen standart hata sayfası istemciye gönderildi.

Bu anlatılanları bir cümle ile özetlemek gerekirse; ASP.NET sitelerinde hata yakalama konusunda herhangi bir hazırlık yapılmadığında hatalı bir durumla karşılaşıldığında IIS ile gelen standart hata sayfalarından birisi istemciye gönderilmektedir. 

Bu bölümün ilk sayfalarında hata yakalama konusunu try-catch bloklarından itibaren anlatmaya başladık. Sitedeki sayfalarda meydana gelen hataları birden fazla yerde yakala­mak mümkün olduğu için henüz yolun başındakiler için bu çeşitlilik kafa karıştırmaktadır. Herhangi bir sayfada herhangi bir hata meydana geldiğinde gelişen olayları anlatmak için Throw deyimi ile Exception nesnesi ürettikten sonra aşağıdaki gibi bir Global.asax dosyası hazırladık. Bu dosyanın nasıl hazırlandığını önceki konulardan biliyorsunuz.



Visual Studio bu dosyada çok kullanılan 5 olay için 5 metodu otomatik olarak hazırladığı ve bu metotlardan birisi uygulamanın Error olayını temsil eden metot olduğu için Application_Error() metoduna sonradan 2 satır yazdık. Bu metoda sonradan eklediğimiz ilk satırda web sitesi dahilinde meydana gelen en son hatayı temizledik. Çünkü bu metotta en son meydana gelen hata devreden çıkarılmazsa hata yakalanmamış gibi browser pence­resine standart hata sayfalarından birisi getirilir. Bu sırada yani hatayı devre dışı yaptıktan sonra meydana gelen en son hatayla ilgili bilgileri loglayabilir yani bir dosyaya yazabilirsiniz. 

Global.asax dosyası aracılığı ile uygulama dahilinde en son meydana gelen hatayı yakalayıp silmekten söz ettikten sonra şimdi sırada Web.config dosyasıyla uygulamadaki herhangi bir sayfada meydana gelen hataların nasıl yakaladığı konusu var. Bu amaçla Web.config dosya­sında CustomErrors tagına yer verip uygulamadaki herhangi bir sayfada herhangi bir hata meydana geldiğinde “genel_hata.aspx” adlı sayfaya geçilmesini istediğimizi belirttik. Bu bölümün ileriki sayfalarında CustomErrors tagı hakkında bilgi verilecektir.



Web.config dosyasında customErrors tagını bu şekilde düzenledikten sitenin ana klasörüne “genel_hata.aspx” adında bir sayfa yerleştirdik. Bu sayfanın Load olayını temsil eden metodu aşağıdaki gibi düzenledik.



Bu şartlarda sitenin ana sayfası sunucudan talep edilip ana sayfadaki düğme tıklanıp Throw düğmesiyle hata üretilirse öncelik Global.aspx dosyasındaki Application_Error() meto­dunda olduğu için Web.config dosyası aracılığıyla işaret edilen bu sayfaya geçilemez. Çünkü Global.aspx’deki Application_Error() metodu dahilinde ClearError() metoduyla uygula­manın herhangi bir sayfasında meydana gelen en son hatayı sildik. Eğer hem Global.asax dosyasında dahilinde Application_Error() metoduna yer veriyor hem de Web.config dosyası dahilinde CustomErrors tagıyla mevcut bir sayfayı işaret ediyorsanız, bu sayfanın işletilme şansı bulabilmesi için Application_Error() metodunda ClearError() ile hatayı silmemeniz gerekir. Bu nedenle Application_Error() metodundaki satırlardan birisini sildik. 

SubApplication_Error(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) 
  Response.Write("Hata meydana geldi")
EndSub 

Bu şartlarda yani Web.config dosyasında CustomErrors ile bir sayfa işaret edilmiş iken Application_Error() metodunu hazırlama amacı olsa olsa meydana gelen hataları loglamak olur. Öncelikli amacımız hata yakalama süreci hakkında bilgi vermek olduğu için yukarı­daki gibi kısıtlı özelliklere sahip bir metot hazırladık. Özetlemek gerekirse, hem Application_Error metodu hem de Web.config dosyasında customErrors tagıyla yapılan ayarlama sitedeki bütün sayfalar üzerinde etkilidir. 

Bu şartlarda yani hem Global.asax dosyasında Application_Error() metodu hazırlanmış hem de Web.config dosyasında özel bir hata sayfası işaret edilmiş iken ilgili sayfanın ErrorPage niteliğiyle bir hata sayfasını işaret etmeniz halinde hem Global.asax dosyasındaki Application_Error() metodu işletilme şansı bulamaz hem de Web.config dosyası aracılığıyla işaret edilen özel hata sayfasına geçilmez. Bu işlemin nasıl yapıldığını anlatmak için sitenin ana sayfasının Page yönergesini aşağıdaki gibi ayarladık. 

<%@ Page Language="VB" AutoEventWireup="false" 
        ErrorPage ="~/error_page_hata.aspx" 
            CodeFile="Default.aspx.vb" Inherits="_Default" %> 

Bu ayar sayesinde sayfadaki herhangi bir metotta hata meydana gelir ve bu hata try-catch bloklarıyla yakalanmazsa sayfayla ilgili Error olayını temsil eden metot var mı yok mu ona bakılır. Programcı böyle bir metodu hazırlamadıysa istemciye yani ziyaretçiye, sayfanın ErrorPage niteliğine adı aktarılmış sayfa gönderilir. Bu nedenle adını ErrorPage niteliğine aktardığımız sayfayı hazırladık.



Bu konuyu anlatmak üzere hazırladığımız sitedeki ana sayfanın Error olayı için henüz herhangi bir metot hazırlamadığımız için ortama fırlatılan hata, adı ErrorPage niteliğine aktarılan bu sayfa tarafından yakalanır. Şimdi bir adım daha geriye gidip sayfanın Error olayını temsil eden metot bir hazırlayacağız. 

Protected Sub Page_Error(ByVal sender As Object, ByVal e As EventArgs) Handles Me.Error 
  Response.Write("Error olayını temsil eden metot işletildi" + "<br>")
End Sub 

Bu şartlarda yani Global.asax dosyasında Application_Error() metodu hazırlanmış, sayfanın ErrorPage niteliğine sitedeki mevcut bir sayfanın adı aktarılmış iken ve sayfanın Error olayını temsil eden bir metot var iken sayfa dahilinde bir hata meydana geldiğinde önce Error olayıyla ilgili metot işletilir. Error olayını temsil eden metotta ClearError() metodu ile son hata silinmediyse veya Redirect() metoduyla başka bir sayfaya geçilmediyse ErrorPage niteliğiyle işaret edilen sayfaya geçilir. Aşağıda verilen ekran görüntüsünü bu şartlarda uzak bir bilgisayarın başında iken sitedeki ana sayfadaki düğmeyi tıklayıp hata oluşmasını sağladıktan sonra aldık.



Tekrar etmek gerekirse, sayfanın Error olayını temsil eden metotta Server nesnesine ClearError() metodunu uygulamış olsaydık adı geçerli sayfanın ErrorPage niteliğine aktarılan bu sayfaya geçilmezdi. 

Şimdiye kadar hata yakalama işlemiyle ilgili olarak yazılanlara bakılırsa ASP.NET sitesin­deki herhangi bir metotta meydana gelen hatayı değişik yerlerde yakalamak mümkündür. Hataların ilk yakalanabilineceği yer hata üretmesi muhtemel ilgili metot dahilinde try-catch bloklarıdır. Try-catch bloklarından sonra sıra söz konusu sayfanın Error olayını temsil eden metodundur. 

Sayfanın Error olayını temsil eden metotta da yakalanmayan hatalar sayfanın Page yönergesinin ErrorPage niteliğine adı aktarılan sayfada oluşan hata yakalanabilir. ErrorPage niteliğinden yararlanıp meydana gelen hata henüz yakalanmadıysa en son olarak Global.asax dosyası dahilinde hazırlanan ve uygulamanın Error olayını temsil eden metotta hata yakalanabilir. Web.config dosyasında CustomErrors tagı ve Global.asax’deki Application_Error() metodu sayesinde ancak sayfa dahilinde yakalanmayan hatalar yakalanıp gereği yapılabilinir.

Şimdi web.config dosyası aracılığıyla CustomErrors tagıyla meydana gelen hataların nasıl özel hata sayfalarına yöneltildiğinden söz edeceğiz. Bu amaçla üzerinde çalıştığımız sayfaya bir düğme yerleştirip bu düğmenin Click olayını temsil eden metodu aşağıdaki gibi düzen­ledik. 

ProtectedSub btnGit_Click(ByVal sender As Object, ByVale As EventArgs) Handles btnGit.Click 
   Response.Redirect("Defualt2.aspx")
EndSub 

Bu metot sayesinde sunucudan sitedeki Defualt2.aspx sayfası istenir. Ancak bu sırada sitede böyle sayfa olmadığı için ünlü HTTP 404 nolu hata meydana gelir ve IIS bu hatayla ilgili olarak istemciye aşağıdaki gibi sayfayı gönderir.



Şimdi Web.config dosyası aracılığıyla CustomErrors tagıyla http 404 hatası meydana geldiği zaman istemciye bu klasik sayfa yerine özel bir sayfasının gönderilmesini sağlayacağız. Bu amaçla Web.config dosyasında system.web tagı içinde yer alan customErrors tagını aşağıdaki gibi düzenledik. 

<customErrors mode="RemoteOnly"> 
    <error statusCode="404" redirect="hata404.aspx" />
</customErrors> 

http 404 hatası meydana geldiğinde istemciye hata404.aspx adını verdiğimiz sayfanın gön­derilmesi için sayfanın uzak bir bilgisayardan talep edilmesi veya mode niteliğinin On olarak ayarlanması gerekir. Bu şartlarda yani sitenin ana klasöründeki Web.config dosyasının customErrors tagı bu şekilde düzenlenmiş iken olmayan bir sayfa talep edildiğinde sunucu istemciye “hata404.aspx” sayfasını gönderir. 

Bu sırada kullanıcı yetkisi olmadığı bir sayfayı talep ederse yine IIS standart hata sayfaların­dan birisini gönderir. Bunun önüne geçmek için customErrors tagı içinde ikinci veya üçüncü error tagına yer verip ikinci bir özel hata sayfası hazırlayabilirsiniz. Ancak öngörü­lüp kendisi için özel hata sayfası hazırlamadığınız hatalara özel genel bir hata sayfası hazır­layabilirsiniz. Bu amaçla customErrors tagının defaultRedirect niteliği aşağıdaki gibi düzenlenebilir. 

<customErrors mode="RemoteOnly" defaultRedirect ="genel_hata.aspx"> 
    <error statusCode="403" redirect="yetki_hatasi.aspx" /> 
    <error statusCode="404" redirect="hata404.aspx" />
</customErrors>

Çünkü bu sırada “Takim” adını verdiğimiz sınıf dahilinde override edilebilinecek 3 metot yani 3 virtual metot vardı. Bu 3 metodun da Object sınıfından miras yolu alınan metotlar olduğunu biliyor­sunuz. Bu bölümün ilk sayfasına bakarsanız toplam 3 virtual metodun olduğunu görürsü­nüz. Listelenen bu 3 metottan ToString’i seçmeniz halinde Visual Studio otomatik olarak ToString() metodunun Object sınıfından alınan orijinal halini hazırlar. 

public class Takim 
 { 
   public string takim_adi; 
   public int kurulus; 
   public Takim(string par1, int par2) 
    { 
      takim_adi = par1; 
      kurulus = par2; 
    } 
   public override string ToString() 
    { 
      return base.ToString(); 
    } 
  } 

Gördüğünüz gibi ToString() metodunun orijinal halinde base yani taban sınıfın adı geriye gönderilmektedir. Şimdi Visual Studio tarafından hazırlanan bu ToString() meto­dunda öyle bir değişiklik yapacağız ki geriye “Takim” sınıfından yola çıkılarak hazırlanan nesnenin “takim_adi” ve “kurulus” alanların birleştirilmiş içeriğini geriye gönderecektir. 

public class Takim 
 { 
   public string takim_adi; 
   public int kurulus; 
   public Takim(string par1, int par2) 
    { 
      takim_adi = par1; 
      kurulus = par2; 
    } 
   public override string ToString() 
    { 
     return "Takim_adi : " + this.takim_adi + 
      " " + "\n" + "Kuruluş Yılı : " + this.kurulus.ToString(); 
   } 
 } 

Bu şekilde düzenlenen ToString() metodunun pratik değeri yoktur. Çünkü geriye gönde­rilecek bilginin formatını seçerken MessageBox’ın Show() metodunu gözettik. Yukarıda Form1_Click() metoduna yazdığımız kod işletilirse aşağıdaki gibi bir sonuç alınır.



Şimdi yukarıda Object sınıfından türettiğimiz nesnenin türünü Object sınıfının GetType() metodu ile öğreneceğiz. Bütün sınıflar Object sınıfının mirasçısı olduğu için bütün sınıflar GetType() metoduna sahiptir. 

private void Form1_Click(object sender, EventArgs e) 
 { 
   Object nesne = new Object(); 
   object Tip = nesne.GetType();  
   textBox1.Text = Tip.ToString();  
 } 

Bu kodda object tipinde bir değişken tanımlayıp GetType() metodunun geriye gönder­diği bilgiyi bu değişkene aktardık. Bu kod işletildiğinde TextBox’a System.Object yazılır. GetType() metodunu aşağıdaki gibi kullanmış olsaydık TextBox’a System.Byte yazılırdı. 

byte Sayi = 128;
object Tip = Sayi.GetType();
textBox1.Text = Tip.ToString(); 

Nenenin tipini veya türetildiği sınıfı öğrenmek istiyorsanız typeof operatöründen yararla­nabilirsiniz. Bu operatör parametre olarak tipi öğrenilmek istenen nesne veya tipi alıp geriye System.Type tipinde bilgi göndermektedir. Bu sınıfın ve typeof() operatörünün nasıl kulla­nıldığını anlatmak için aşağıda verilen örneği hazırladık. 

private void Form1_Click(object sender, EventArgs e) 
 { 
   matematik nesne = new matematik(); 
   if (nesne.GetType() == typeof(matematik)) 
    MessageBox.Show("Bu nesne matematik sınıfından türetilmiş"); 
 } 

GetHashCode() Metodu 

Object sınıfının yukarıdaki sayfalarda verilen yapısını incelerseniz geriye int tipinde bilgi gönderen ve herhangi bir parametreye sahip olmayan GetHashCode adında bir metoda sahip olduğunu görürsünüz. Kısaca söylemek gerekirse, bu metot nesnelerin Hash kodu öğrenil­mek istendiği zaman kullanılmaktadır. .NET uyumlu uygulamalarda hazırlanan her nesne veya tanımlanan her değişken HashCode adı verilen sayısal bir koda sahiptir. Bu kod öğrenilerek söz konusu nesneye kolayca ulaşmak mümkün olmaktadır. Bu metodun nasıl kullanıldığını anlat­mak için forma 2 TextBox yerleştirip aşağıda verilen kodu hazırladık. 

private void Form1_Click(object sender, EventArgs e) 
 { 
    Button Dugme1 = new Button(); 
    Button Dugme2 = new Button(); 
    int kod1 = Dugme1.GetHashCode(); 
    int kod2 = Dugme2.GetHashCode(); 
    textBox1.Text = kod1.ToString(); 
    textBox2.Text = kod2.ToString(); 
 } 

Bu kod işletildiğinde aşağıdaki gibi bir sonuç alınır. Aynı oturumda bile aynı kodu tekrar işlettiğinizde farklı hash kodları elde edilir. Çünkü kod tekrar işletildi­ğinde nesne yeniden hazırlanır ve belleğin farklı bir yerinde kendisine yer bulup farklı bir Hash koduna sahip olur.



Konuya başka bir açıdan bakabilmek için Windows Forms uygulamasında “Form1” sınıfının her yerinde yaşayacak TextBox tipinde değişken tanımladık. Ardından bu sınıfın Form1_Load() metodunda TextBox nesnesini hazırladık.



Proje çalıştırıldığında bu satırlar sayesinde TextBox nesnesi hazırlanıp HashCode’u elde edilir. Programın ileri aşamalarında “Form1” sınıfının her yerinde yaşayan bu nesneye gerek duyduğunuzda HashCode’dan yararlanabilirsiniz. 

   private void Form1_Click(object sender, EventArgs e) 
    { 
      if (kod == this.Text1.GetHashCode()) 
       MessageBox.Show("ilgilendiğim nesne bu");  
    } 

Nesne ve değişkenlerin HashCode’ları ilgili olarak anlatacaklarımız bunlarla sınırlı değil­dir. HashCode() metodunun diğer özelliklerini ortaya çıkarmak için aşağıdaki gibi aynı içeriğe sahip 2 string değişken tanımlayıp hash kodlarını öğrendik. 

private void Form1_Click(object sender, EventArgs e) 
 { 
   string str1 = "Fenerbahçe"; 
   string str2 = "Fenerbahçe"; 
   int kod1 = str1.GetHashCode(); 
   int kod2 = str2.GetHashCode(); 
   textBox1.Text = kod1.ToString(); 
   textBox2.Text = kod2.ToString();
} 

Burada tanımladığımız string değişkenler aynı içeriğe sahip oldukları için aynı Hash koduna sahip olurlar. Bu değişkenlerin içerikleri farklı olsaydı hash kodları da farklı olurdu. Şimdi ise yukarıdaki sayfalarda hazırlayıp “Takim” adını verdiğimiz sınıfın aynı içeriğe sahip 2 örneğini alıp Hash kodlarını öğreneceğiz. 

private void Form1_Click(object sender, EventArgs e) 
 { 
   Takim Takim1 = new Takim("Fenerbahçe", "Aziz Yıldırım"); 
   Takim Takim2 = new Takim("Fenerbahçe", "Aziz Yıldırım"); 
   int kod1 = Takim1.GetHashCode(); 
   int kod2 = Takim2.GetHashCode(); 
   textBox1.Text = kod1.ToString(); 
   textBox2.Text = kod2.ToString(); 
} 

Bu kod işletildiğinde bu iki nesnenin farklı hash kodlarına sahip oldukları görülür. Eğer “Takim” sınıfını aşağıdaki gibi yapı(struct) olarak düzenlemiş olsaydık bu kez farklı bir sonuç alınırdı ve her iki nesne de aynı hash koduna sahip olurdu. 

public struct Takim 
 { 
  public string takim_adi; 
  public string baskan; 
  public Takim(string par1, string par2) 
   { 
     takim_adi = par1; 
     baskan = par2; 
    } 
 } 

Struct’lar value tipler oldukları için aynı içeriğe sahip nesnelere aynı hash kodu verilmektedir. Şimdi “Takim” adını verdiğimiz bu yapının örneğini alırken 2. alanın farklı bir içeriğe sahip olmasını sağlayacağız. 

Takim Takim1 = new Takim("Fenerbahçe", "Aziz Yıldırım");
Takim Takim2 = new Takim("Fenerbahçe", "Ali Şen");
int kod1 = Takim1.GetHashCode();
int kod2 = Takim2.GetHashCode();
textBox1.Text = kod1.ToString();
textBox2.Text = kod2.ToString(); 

Bu kod işletildiğinde beklenilenin aksine her iki TextBox’a aynı hash kodu yazılır. Çünkü bu tip nesnelere hash kodu verilirken yalnızca ilk alanın içeriğine bakılmaktadır. Bu örnekte Takim1 ve Takim2 adlarını verdiğimiz 2 nesnenin ilk alanları(takim_adi) aynı içeriğe sahip olduğu için her iki nesne de aynı hash koduna sahip olur.